Αξιότιμε εκπρόσωπε του Υπουργείου Πολιτισμού και αξιότιμη Διευθύντρια της Διεύθυνσης Γραμμάτων, Πρόεδρε της Ακαδημίας Αθηνών, Πρόεδρε του Ελληνικού Ιδρύματος Βιβλίου και Πολιτισμού, Διευθυντή του Οργανισμού Συλλογικής Διαχείρισης Έργων του Λόγου, Πρόεδρε του Οργανισμού Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας του Δήμου Αθηναίων, Πρόεδρε της Εθνικής Βιβλιοθήκης, Πρόεδροι οργανισμών και συλλόγων, πρώην Πρόεδροι της Εταιρείας Συγγραφέων, αγαπητά μέλη της Εταιρείας μας, φίλες και φίλοι,

Εκ μέρους του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας Συγγραφέων σας καλωσορίζω στην κεντρική μας εκδήλωση, με την οποία κάθε χρόνο υποδεχόμαστε τα νέα μέλη μας, τακτικά, επίτιμα και αντεπιστέλλοντα, παρουσιάζουμε το θεματικό Ημερολόγιο με κείμενα μελών μας, και απονέμουμε τα βραβεία μας.

Τη χρονιά που μας έρχεται η Εταιρεία μας συμπληρώνει 45 χρόνια αδιάλειπτης και μαχητικής παρουσίας στον χώρο των γραμμάτων και των ιδεών. Μαζί μας βρίσκονται απόψε αρκετά από τα ιδρυτικά μέλη της Εταιρείας μας (ένα από αυτά, άλλωστε, ο Τίτος Πατρίκιος, τιμάται απόψε), τα οποία ευγνωμονούμε για τη γενναιότητα που χαρακτήρισε τις αποφάσεις τους τότε, για την καθαρότητα των ενεργειών τους και των προθέσεών τους, με όλα αυτά να αντανακλώνται με ενάργεια στην ιδρυτική διακήρυξη του 1981, κείμενο που δεν παύουμε να μνημονεύουμε, καθώς συνεχίζει να μας εκφράζει και να μας εμπνέει.

Ξεχωρίζω δύο φράσεις, τις οποίες και παραθέτω, για να τις θυμηθούμε όλοι μαζί: «Πιστεύουμε ότι η ελευθερία και η πολλαπλότητα στην έκφραση, η αντιπαράθεση των ιδεών, η ανεξαρτησία της πνευματικής δημιουργίας από κρατικές, κομματικές ή άλλες οικονομικής τάξεως χειραγωγήσεις αποτελούν αναγκαίους όρους για την πραγμάτωση του συγγραφικού έργου», και

«Θεωρούμε αυτονόητο ότι το έργο του συγγραφέα, παρά τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του, είναι μορφή εργασίας, από την άσκηση της οποίας απορρέουν δικαιώματα που πρέπει να αναγνωρίζονται και να εξασφαλίζονται».

Συναδέλφισσες και συνάδελφοι, θέλω να σας διαβεβαιώσω ότι κι εμείς, οι συγγραφείς που ακολουθήσαμε, έχουμε συναίσθηση του πολιτισμικού κεφαλαίου που μας κληροδοτήσατε. Δεν ξεχνάμε ούτε θα ξεχάσουμε ποτέ ότι η Εταιρεία μας στεγάζεται στο διαμέρισμα της Διδώς Σωτηρίου, ιδρυτικού μέλους μας, ούτε ότι υπήρξε για πολλά χρόνια το σπίτι συγγραφέων όπως ο επίτιμος πρόεδρός μας Οδυσσέας Ελύτης, ο Μάριος Πλωρίτης, ο Εμμανουήλ Κάσδαγλης, ο Παύλος Ζάννας, ο Θανάσης Βαλτινός, ο Σπύρος Πλασκοβίτης, ο Κώστας Στεργιόπουλος, ο Βασίλης Βασιλικός – για να αναφερθώ μονάχα στους εκλιπόντες προέδρους μας.

Να το πούμε απλά: Είμαστε περήφανοι για την Εταιρεία μας. Μα η περηφάνια αυτή δεν μας κάνει νοσταλγικούς, ούτε παραλύουμε κάτω από το βάρος της. Η περηφάνια αυτή μας δίνει δύναμη, και μιλάω είμαι βέβαιος για λογαριασμό όλων των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου, μας δίνει δύναμη να εργαζόμαστε ώστε να είμαστε αντάξιοι αυτής της κληρονομιάς. Και μας αρέσει να φανταζόμαστε ότι θα έρθει μια στιγμή, που και οι νεότεροι από εμάς, αυτοί που είναι ήδη κοντά μας και αυτοί που θα έρθουν, θα κοιτάξουν πίσω τους και θα αισθανθούν κι εκείνοι το ίδιο περήφανοι.

Αυτή η αλυσίδα, φίλες και φίλοι, μας δένει όλες και όλους μαζί, όχι μονάχα για να πετύχουμε τους δίκαιους σκοπούς μας, αλλά και σε μια κοινή αίσθηση, την αίσθηση ότι ανήκουμε σε κάτι πολύτιμο, κάτι μεγαλύτερο από την καθεμιά και τον καθένα μας ξεχωριστά, ότι ανήκουμε σε μια Παράδοση.

          Σας ευχαριστώ. (Ας ξεκινήσει η βραδιά...)

Κώστας Κατσουλάρης

Η Εταιρεία Συγγραφέων εκδίδει Λογοτεχνικά Ημερολόγια, δηλαδή Ημερολόγια κάθε έτους που ενσωματώνουν μια ποικιλία κειμένων των μελών της με βάση ένα κοινό θεματικό άξονα που αλλάζει από χρονιά σε χρονιά. Αυτές οι ιδιότυπες ως ένα βαθμό Ανθολογίες αποτυπώνουν την πορεία της Εταιρείας τα τελευταία 35 χρόνια που εκδίδονται. Τόσο ως προς τις θεματικές που επιλέγονται όσο και ως προς τα κείμενα, τα μέλη που παίρνουν μέρος, αλλά και την Αισθητική που εκφράζεται μέσα από την ίδια την έκδοση.

Στις Ανθολογίες της Εταιρείας Συγγραφέων που ενσωματώνονται στα Ημερολόγιά της έχουμε συγκέντρωση διαφορετικών κειμενικών ειδών: ποίηση, διήγημα, απόσπασμα από μυθιστόρημα, μαρτυρία, απόσπασμα από αυτοβιογραφία, μετάφραση, κριτικό και δοκιμιακό κείμενο, ταξιδιωτική μαρτυρία. Επίσης πρόκειται για κείμενα είτε δημοσιευμένα είτε αδημοσίευτα, που έχει τη σημασία του γιατί αποκαλύπτει ως ένα βαθμό και κατά πόσο το συγκεκριμένο κάθε φορά θέμα αποτελούσε ήδη ένα από τα θέματα που είχαν απασχολήσει τους ανθολογούμενους και στο παρελθόν ή αν πρόκειται για ένα νέο πεδίο. Τέλος η κοινή προέλευση των ανθολογούμενων δεν προέρχεται από ένα υποκειμενικό κριτήριο του επιμελητή της Ανθολογίας, αλλά η κοινή δεξαμενή των μελών της Εταιρείας που τα μέλη της προέρχονται από μία συγκεκριμένη διαδικασία εισδοχής. Είναι άνθρωποι διαφορετικών ηλικιών και γενεών που ενηλικιώθηκαν μεν σε διαφορετικές εποχές αλλά συνυπάρχουν στην ίδια συνθήκη των παροντικών κοινωνικών φαινομένων, και επομένως συγκροτούν μία κοινότητα με κοινό βίωμα, εφόσον τα κείμενα τα στέλνουν οι ίδιοι με τη βούλησή τους, πρόκειται δηλαδή για Ανθολογίες ζώντων συγγραφέων.

Το Ημερολόγιο 2026 που έχουμε σήμερα στα χέρια μας με τίτλο γράφοντας με σύμμαχο την ΤΝ; ή προφητεύοντας μια νέα δυστοπία; Αναφέρεται στο επίκαιρο όσο και συγκρουσιακό θέμα της παραγωγική; Τεχνητής νοημοσύνης που εισέβαλε στην καθημερινότητά μας στα τέλη του 2022 με την ευρεία διαθεσιμότητα εργαλείων του τύπου ChatGPT, τα οποία και έγιναν η ταχύτερα αναπτυσσόμενη εφαρμογή στην ιστορία. Οι εφαρμογές ΤΝ έχοντας την ικανότητα να μιμούνται τις ανθρώπινες δεξιότητες για την παραγωγή κειμένων, εικόνων, βίντεο, μουσικής κ.λπ. έχουν αλλάξει τη ζωή μας, ενώ οι δυνατότητες προσαρμογής των εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης φαίνονται απεριόριστες. Σε όλο τον κόσμο, η ανησυχία είναι ότι τα εργαλεία αυτά θα υπομονεύσουν την αξία της ανθρώπινης δημιουργικότητας αλλά και την αξιολόγηση της μάθησης και του ανθρώπινου έργου. Ενώ κάποιοι καταδικάζουν τη χρήση τους, άλλοι καλωσορίζουν την άφιξή τους. Πολλοί υιοθετούν μια ανεκτική προσέγγιση θεωρώντας ότι «αντί να προσπαθούμε να εμποδίσουμε τη χρήση τους, καλό θα είναι να εκπαιδευτούμε όλοι, ώστε αυτό να γίνεται αποτελεσματικά, ηθικά και με διαφάνεια». Εκείνο που σε κάθε περίπτωση δεν πρέπει να αψηφήσουμε, όποια από τις παραπάνω στάσεις κι αν υιοθετήσουμε, είναι πως τα δημόσια διαθέσιμα εργαλεία παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης ενημερώνονται με ρυθμούς, οι οποίοι ξεπερνούν τους ρυθμούς προσαρμογής των νομοθετικών πλαισίων, τα κενά των οποίων μπορεί να αφήσουν απροστάτευτα τόσο τα προσωπικά μας δεδομένα όσο και τα πνευματικά δικαιώματα των δημιουργών.

Η Εταιρεία Συγγραφέων έχει αναλάβει αρκετές πρωτοβουλίες που σχετίζονται με την ανάδειξη της σχέσης της Τεχνητής Νοημοσύνης με τη λογοτεχνία, τους/τις συγγραφείς και τους/τις επαγγελματίες του χώρου του βιβλίου. Διοργάνωσε στο πλαίσιο της Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης συζήτηση με αυτό το θέμα, διεξήγαγε έρευνα απόψεων και αναγκών ανάμεσα στα μέλη της, σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συγγραφέων και προγραμματίζει μεγάλο Διεθνές Συνέδριο στις 27 και 28 Φεβρουαρίου 2026 στο Γερμανικό Ινστιτούτο Γκαίτε με τη συμμετοχή της Αντιπροέδρου του EWC, Ελλήνων και ξένων ερευνητών και συγγραφέων όπου θα έχουμε την ευκαιρία να συζητήσουμε αλλά και να αναζητήσουμε προτάσεις και λύσεις σε διάφορα πεδία: και στον τομέα της δημιουργικότητας αλλά και στον τομέα της εκπαίδευσης και των δικαιωμάτων. Στο προσεχές διάστημα θα ανακοινώσουμε σχετικές λεπτομέρειες.

Ενταγμένη στις δράσεις αυτές είναι και η παρούσα έκδοση Ανθολογίου λογοτεχνικών κειμένων με τη μορφή Ημερολογίου για το έτος 2026. Τα κείμενα που ανθολογούνται  είναι πεζά, ποιητικά και δοκιμιακά 60 περίπου μελών μας και σχετίζονται ή αναφέρονται ή και εμπνέονται από τις μεγάλες προκλήσεις που στήνει για άλλη μια φορά ενώπιον μας και ενώπιον του πολιτισμού μας η Τεχνολογία. Εύχομαι να είναι καλοτάξιδο!

Άννα Αφεντουλίδου