«Το όνειρο της Αθηνάς γεννά τέρατα» (Η Ελλάδα που πληγώνει, 2024, σ. 13)

«Το καλοκαίρι του 2004 ήμουν 22 ετών, μόλις είχα πάρει το πτυχίο μου στην Κλασική Φιλολογία και μια υποτροφία από το Ελληνικό Υπουργείο Παιδείας για να σπουδάσω νέα ελληνικά στην Αθήνα.

Έφτασα στο αεροδρόμιο Ελευθέριος Βενιζέλος χωρίς να ξέρω σχεδόν τίποτα για τον άνθρωπο που του έδωσε το όνομά του, αλλά με τα κλασικά μου καλά μάθει. Ήξερα αρκετά ελληνικά για να επικοινωνήσω ενθουσιασμένη με τον οδηγό του λεωφορείου και να ψάξω στις πινακίδες που συναντούσα τα ίχνη της Αρχαιότητας σε εκείνο το αλφάβητο που δεν είχε αλλάξει καθόλου. Εκείνο το καλοκαίρι, που η Ελλάδα επρόκειτο να φιλοξενήσει τους Ολυμπιακούς Αγώνες και να κερδίσει το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Ποδοσφαίρου, το σύνθημα του Εθνικού Οργανισμού Τουρισμού, που μπορούσε να διαβάσει κανείς σε μεγάλες αφίσες κατά μήκος της εθνικής οδού που οδηγεί στο κέντρο της Αθήνας, ήταν: «Live your Myth in Greece» («Ζήσε τον μύθο σου στην Ελλάδα»).

Γράφω αυτό το βιβλίο μετά από σχεδόν είκοσι χρόνια και με αυτό επιστρέφω σε μια Ελλάδα που έχει αλλάξει από το πέρασμα και τις περιπέτειες του χρόνου, μια χώρα της οποίας η άνοδος και η πτώση έγιναν διάσημες στα μέσα ενημέρωσης στο πλαίσιο της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2009 και της μεταναστευτικής κρίσης του 2015. Αυτές οι κρίσεις κατάφεραν να μετατοπίσουν το επίκεντρο από την Αρχαιότητα στο παρόν της Ελλάδας, ξυπνώντας το ενδιαφέρον, όχι μόνο το μοχθηρό, αλλά και το ειλικρινές, πολλών ανθρώπων εκτός της χώρας.

Ελπίζω οι σελίδες αυτές να αποτελέσουν ταυτόχρονα φόρο τιμής στην αρχαία και τη σύγχρονη Ελλάδα, αλλά και πρόσκληση να γνωρίσετε τα παράδοξά της μέσα από την παρουσία της Αρχαιότητας στην ποίηση που γράφουν οι Έλληνες και οι Ελληνίδες στον 21ο αιώνα.»

Στα Ισπανικά:
“El sueño de Atenea produce monstruos” (La Grecia que duele, 2024, p. 13)

“El verano de 2004 yo tenía 22 años, acababa de obtener mi licenciatura en Filología Clásica y una beca del Ministerio de Educación Heleno para estudiar griego moderno en Atenas.

Llegué al aeropuerto Eleftherios Venizelos sin saber casi nada de quien le diera nombre, pero con mis clásicos bien aprendidos. Sabía el griego suficiente como para comunicarme emocionada con el conductor del autobús y buscar en los letreros que iba encontrando las huellas de la Antigüedad en ese alfabeto que nada había cambiado. Ese verano, en el que Grecia iba a acoger los Juegos Olímpicos y a ganar la Eurocopa, el lema de la Organización Nacional del Turismo, que podía leerse en grandes carteles a lo largo de la autopista que lleva al centro de Atenas, era: “Live your Myth in Greece” (“Vive tu mito en Grecia”).

Este libro lo escribo después de casi veinte años y con él vuelvo a una Grecia cambiada por el paso y las vicisitudes del tiempo, un país cuyo ascenso y caída fueron célebres en los medios en el contexto de la crisis financiera de 2009 y la crisis migratoria de 2015. Esas crisis que consiguieron desplazar el foco de la Antigüedad al presente de Grecia, despertando el interés no solo morboso, sino también sincero, de muchas personas fuera del país.

Confío en que sus páginas sean a la vez un tributo a la Grecia antigua y moderna, y una invitación a conocer sus paradojas a través de la presencia de la Antigüedad en la poesía que escriben en el siglo XXI los griegos y las griegas.”

«Η Οδύσσεια του Καζαντζάκη: Μια (μετα)μοντερνιστική συνέχεια» (Journal of Modern Greek Studies, 2021, σ. 365)

«Σε ένα διάσημο δοκίμιο, ο Τ. Σ. Έλιοτ (1932) υποστήριξε ότι κάθε φορά που εμφανίζεται κάτι καινούργιο στη λογοτεχνική παράδοση, η υπάρχουσα τάξη και το νόημα των προηγούμενων έργων τέχνης μεταβάλλονται. Με παρόμοιο τρόπο, θα μπορούσε κανείς να πει ότι κάθε φορά που εμφανίζεται κάτι καινούργιο στη λογοτεχνική κριτική, αλλάζει η αντίληψή μας για την παράδοση. Και οι δύο αυτές θέσεις, πιστεύω, είναι σχετικές με την ανάγνωση της Οδύσσειας του Καζαντζάκη που υποστηρίζει η παρούσα εργασία. Από τη μία πλευρά, είναι αναμφισβήτητο ότι το νόημα της αρχαίας ελληνικής λογοτεχνίας, στην περίπτωση αυτή του ομηρικού έπους, διαμορφώνεται από τις αναγνώσεις και τις επανεγγραφές καλλιτεχνών όπως ο Καζαντζάκης, οι οποίοι, κατά τη διάρκεια των αιώνων, έχουν προσθέσει νέα νοήματα στους αρχικούς μύθους. Από την άλλη πλευρά, είναι μια επαληθεύσιμη αλήθεια ότι οι νέες θεωρίες στη λογοτεχνία (συχνά καθοδηγούμενες από νέες φιλοσοφικές και αισθητικές στάσεις) μεταβάλλουν την ερμηνεία παλαιότερων έργων. Καθώς οι καιροί αλλάζουν, αλλάζουν και οι λογοτεχνικοί κανόνες. Ό,τι κάποτε ήταν ουσιαστικό, ξεχνιέται. Εν τω μεταξύ, πρόσωπα και έργα που κάποτε θεωρούνταν δευτερεύοντα διασώζονται από τη λήθη και αποκτούν επιρροή. Τέλος, οι ίδιοι οι ορισμοί των λογοτεχνικών κινημάτων προσαρμόζονται στις νέες ευαισθησίες και στις τροποποιήσεις που γίνονται στον λογοτεχνικό κανόνα.

Υποστηρίζω ότι, μέσα από το πρίσμα του μοντερνισμού και του μεταμοντερνισμού, είναι δυνατό να διαβάσει κανείς την Οδύσσεια υπό ένα νέο πρίσμα, το οποίο αποκαλύπτει την τεράστια αξία της και τον κεντρικό ρόλο της στο λογοτεχνικό έργο του Καζαντζάκη. Επιπλέον, αυτή η ανάγνωση του ποιήματος, τοποθετώντας το στο πλαίσιο του λογοτεχνικού μοντερνισμού και αναγνωρίζοντας σε αυτό μεταμοντερνιστικά στοιχεία, αμφισβητεί ορισμένες απόψεις που επικρατούσαν στο παρελθόν, δηλαδή ότι η Οδύσσεια του Καζαντζάκη αποτελεί αδιέξοδο στην καριέρα του και ότι ο μοντερνισμός στην Ελλάδα εισήχθη από τη γενιά της δεκαετίας του ’30. Αυτή η ανάγνωση βοηθά επίσης να εξηγηθεί πώς ο συγγραφέας ανέπτυξε τις αφηγηματικές του τεχνικές και έγινε ένας μυθιστοριογράφος με ένα πολύ αναγνωρίσιμο στυλ, ο οποίος, πράγματι, ευδοκιμεί στη διαδικασία της συνεχούς επανεπεξεργασίας ιδεών, χαρακτήρων και επεισοδίων. Αυτό που συναντάμε στον Καζαντζάκη όταν εξετάζουμε τα κείμενά του σχετικά με μοντερνιστικά και μεταμοντερνιστικά ζητήματα είναι η ίδια η εξέλιξη των ιδεών, των χαρακτήρων και των λογοτεχνικών τεχνικών που χαρακτηρίζουν και τα δύο κινήματα.»