ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ


ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ

Γενννηθηκε στην Θεσσαλονίκη.Σπούδασε φιλοσοφία στο Α.Π.Θ. και κοινωνιολογία-εθνολογία στο Πανεπιστήμιο Rene Descartes, Paris V της Σορβώνης (Maitrise, D.E.A.) και συμμετείχε στα διεπιστημονικά σεμινάρια ανθρωπολογίας της Ecole des Hautes Etudes στο Παρίσι.
Διδάκτωρ φιλοσοφίας του Α.Π.Θ. Είναι ομ. καθηγήτρια φιλοσοφίας, Α.Π.Θ. Και ζει στην Αθήνα.
Εργάστηκε στις πανεπιστημιακές βιβλιοθήκες της Σορβώνης και του Maison de l’ homme,  στο Παρίσι, της Οξφόρδης, των Πανεπιστημίου του Princeton, του Παν. Columbia, της Νέας Υόρκης,  και επισκέφθηκε τα Πανεπιστήμια La Trobe , στην Μελβούρνη της Αυστραλίας, το Πανεπιστήμιο του Μόντρεαλ του Καναδά, το Καθολικό Πανεπιστήμιο στη Βουδαπέστη, την Ακαδημία των Κοινωνικών Επιστημών του Πεκίνου, το Ελεύθερο Πανεπιστήμιο των Βρυξελλών, το Ελεύθερο Πανεπιστήμιο της Λισαβόνας, το Πανεπιστήμιο της Λειψίας και το Πανεπιστήμιο της Κύπρου.
Δημοσίευσε πολυάριθμα άρθρα σε λογοτεχνικά περιοδικά  και σε περιοδικά φιλοσοφίας, και αρθρογράφησε στις εφημερίδες Το ΒΗΜΑ , ΤΑ ΝΕΑ , Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, ΑΥΓΗ, ΕΦΗΜ.τ.ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ .
Είναι μέλος της Εταιρείας Ευρωπαίων Συγγραφέων, της Ελληνικής Φιλοσοφικής Εταιρείας, της Εταιρείας Λογοτεχνών της Θεσσαλονίκης.

 Πληροφορίες: 
Όνομα:  ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ
Επίθετο:  ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗ
Εργογραφία: 

ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ, ΔΟΚΙΜΙΟ

Ανδρόγυς, ιδεολογικό ρομάντζο, εκδ. Κέδρος, Αθήνα 1980, 1984, 2008.
Οι Φωνές, διηγήματα, εκδ. Ύψιλον, Αθήνα 1982.
Το τέλος του χρυσού φεγγαριού, μυθιστόρημα, εκδ. Εστία, Αθήνα 1987, 88, 89.
Ιστορίες μιας ελάχιστης εποχής, εκδ. Εστία Αθήνα 1991.
Γυναικες ή σκοτεινή ύλη, μυθιστόρημα, εκδ. Κέδρος, Αθήνα 2004.

Μuheres o materia oscura , μτφρ. στα Ισπανικά, εκδ. Centro de Estudios Byzantinos, y Neogriegos, Granada 2017.
Μια δική σου ζωή, διηγήματα, εκδ. Μελάνι,  Αθήνα 2008.
Τρυφερός σύντροφος, μυθιστόρημα 2011, (Βραβείο μυθιστορήματος« ΝΙΚΟΣ ΘΕΜΕΛΗΣ 2012

Ανεστιος. Ημερολόγια, μυθιστόρημα, εκδ. ΑΓΡΑ, 2014,

Κοιλάδες του φόβου, μυθιστόρημα, εκδ. Εκκρεμές, 2019


 

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

Ντετερμινισμοί και ελευθερία στην κοινωνιολογία του Georges Gurvitch, εκδ. ΕΕΦΣ, Θεσσαλονίκη 1980.

Ο κριτικός Mαρξ: 1843-44, εκδ. Gutenberg, Αθηνα 1985.

Ο Διαμελισμός του λόγου και η νεωτερική σκέψη, εκδ. Βάνιας, Θεσσαλονίκη 1991.
 

Ανοστον ήμαρ. Οδοιπορικό της σκέψης του Νικόλα Κάλας, , εκδ. Αγρα 1997, , Α Κρατικό βραβείο δοκιμίου 1998,.
 

Ο μοντερνισμός στην σύγχρονη φιλοσοφία. Αναζήτηση της χαμένης ενότητας νέα εμπλουτισμένη εκδ. Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2007 .

 

Σκέψη και προοπτική από το quattrocento στο ηλεκτρονικό novecento,εκδ. Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2002 .
Καιρός, σύγχρονοι προβληματισμοί για έναν καλύτερο κόσμο, εκδ. Αλεξάνδρεια Αθήνα 2008.

 

Φιλοσοφία των κοινωνικών επιστημών θετικιστικο;y, ερμηνευτικο;y και διαλεκτικού τύπου, εκδ Ζητη, Uessalon;ikh 2011.

Dystopian Homelands. Travelogue in Calas's Art Criticism, υπό έκδοσιν 

Το κόκκινο της φωτιάς, Μικρό εγχειρίδιο λογοτεχνίας εκδ. Γαβριηλίδης, 2016, εκδ. Αρμός 2022.

Ο μοντερνιστής κριτικός Νικόλας Κάλας,. Μια Ποιητική εικόνων, ρημάτων, πραγμάτων, εκδ. Αρμός 2018.

Σύγχρονα κάτοπτρα της Ελληνικότητας, Ιδέες και ιδεολογήματα , στον 20ό αιώνα, εκδ. Αρμός 2021.

Επιλογή άρθρων

1.Ένα κριτήριο επιστημονικής εγκυρότητας: Η διαλεκτική σχέση Υ-Α στη γενετική επιστημολογία, στο ΕΕΦΣ τομ ΙΕ Θεσσαλονίκη 1976.
2.Εισαγωγή στο έργο του G. Gurvitch, περ. ΕΠΟΠΤΕΙΑ, 61. 1981
3. Η περίπτωση του Λουι Αλτουσέρ το φαινόμενο Τζών Λιούις, ΠΟΛΙΤΗΣ, Ιαν.-Φεβρ. 1983, αρ.τευχ. 57-58.Τρία πεντάλεπτα για τη Σχολή της Φραγκφούρτης, περιοδικό ΤΕΤΑΡΤΟ 16, 1985.
4. Από την ανατροπή της πολιτικής; Οικονομίας του G.Bataille στο υδάτινο όνειρο του G.Bachelard, Περιοδικό ΤΕΤΑΡΤΟ, 17 Σεπτ. 1986
5 Η Ελλάδα σε εξέλιξη (;) περιοδικό ΤΕΤΑΡΤΟ, 18, Οκτ. 1986
6. Σχόλια π;aνω στις απόψεις των Althusser και Jeleny για την δομή και την γένεση της θεωρίας του Μαρξ, τομ. Η φιλοσοφία του Καρλ Μαρξ, εκδ. Gutenberg, Aθήνα 1987
7. Γιατί η διαλεκτική δεν είναι ψευδο-επιστημονική μέθοδος, τομ. Πρακτικών του Συνεδρίου της Φιλοσοφικής Εταιρείας για την Διαλεκτική, Αθήνα 1988.
Η φαντασιακή θέμσιση της κοινωνίας του Καστοριάδη και η χειραφέτηση της μαρξιστικής διαλεκτικής, περ. Λεβιάθαν, β΄ περίοδος, 1989.
8. Η θεωρία του επικοινωνιακού λόγου του Χάμπερμας και η ένδεια της πραγματιστικής οπτικής, περ. θεωρία και κοινωνία, 2, Σεπτ. 1990.
9. Comments on the Kantian Problematic on Metaphysics and the Heideggerian Interpretation of it, περ. Δωδώνη τομ. Κ ΕΕ του Φ.Π.Ψ της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεμίου Ιωαννίνων, 1991.
10. Θεμελίωση και αυτοσυνειδησία της επιστήμης της Ιστορίας, περ. Μνήμων, τομ. 15ος, Αθήνα 1993, σς. 175-209.
11. Δομές ελευθερίας και αυτοαναφορικότητα στην Λογοτεχνία, περ. Εντευκτήριο, 1994, σς.156-168.
12. Ο διάλογος και η διαλεκτική του έρωτα και της γνώσης, περ. Νέα Πορεία, Απριλ, 1994.
13. Ο ρόλος των διανοουμένων στην Ευρώπη, περ. Πολίτης τευχ. 126, Ιουν.Ιουλ. 1994.
Justice without Truth in Postomodern Political Thought, 19th Ιnternational Wittgenstein Symposium, 1996, στο Current Issues in Political Philosophy, 1996.
14. Αλήθεια και προοπτικισμός στις μεταμοντέρνες θεωρητικές και πολιτικές πρακτικές, τομ. Πρακτικών του Δ’ Συνεδρίου του πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Μάιος 1997.
15. Ο υπερορθολογισμός των μορφικών συνθέσεων στην Αισθητική του Ν. Κάλας, περ. ΔΙΑΒΑΖΩ, τεύχος 387.Ιουλ. Αυγ. 1998.
16. Τεχνικές πειθαχικοποίησης και στρατηγικές ανάγκης στον τεχνικό πολιτισμό, περ. Ο Πολίτης.
17. Education without Truth in Postmodern Perspectivism., 20th World Congress of Philosophy Paideia: Philosophy Educating Humanity, Boston, U.S.Α. Αυγ. 1998.
18. Τεχνο-επιστήμη, ιστορικο-κριτική θεωρία και περιβάλλον, στο Επιστήμες και περιβάλλον στα τέλη του αιώνα, στο Oικολογική Σκέψη, 9, 1999, Κέντρο Ερευνών και μελετών Διεπιστημονικής Προσέγγισης της Ανάπτυξης του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου.
19. Ενωτικά πολιτικά σχήματα, περ. Ο ΠΟΛΙΤΗΣ, Σεπτ.1999.
20. La liberte en tant que génèse du transcendental chez Fichte, στο Archives de Philosophie, 64, 2001.
21. L imagination chez Heidegger et Castoriadis, στο Φιλοσοφία Επετηρίς του Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής φιλοσοφίας, Αθηνα 2005.
22. Η διαμάχη Αντικειμενισμού/Προοπτικισμού υπό το φως της σύγκλισης φυσικών/κοιν. Επιστημών, στο πλαίσιο μιας ενοποιημένης επιστημολογίας, στον τόμο Φιλοσοφία των επιστημών, εκδ. ΖΗΤΗ 2008.
23. Ιστορική συνείδηση και βιοπολιτική: Κώστας Παπαϊωάννου vs Giorgio Agaben , στο αφιέρωμα στον φιλόσοφο Κώστα Παπαϊωάννου,  14 εισηγήσεις, Καβάφεια 2007.
24. Προβλήματα θεμελίωσης των μοντέλων της ανοιχτής κοινωνίας και της άμεσης δημοκρατίας των K.Popper και Καστοριάδη, ΕΕ.
25. Από την φιλοσοφία της Ιστορίας στην Ιστορία της Φιλοσοφίας του Κώστα Παπαϊωάννου, περ. Νέα Εστία, τομ. 159ος, τευχ.1790, Ιούνιος 2006.
26. Ο Δον Κιχώτης στην εποχή του και στην δική μας, Έκδοση Εργαστηρίου Συγκριτικής Γραμματολογίας, Θεσσαλονίκη 2006
27. Η οντολογία του όντος/είναι δι εαυτόν ως εναντίωση στον μηδενισμό των Heidegger, Lacan και των μεταδομιστών επιγόνων τους, στον τόμο των Πρακτικών του Συνεδρίου για τον Κ. Καστοριάδη, Καβάφεια 2008.
28. Kantian Reinterpretation of Enlightenment as Public Use of Free Reasoning, υπό δημοσίευση στο περ. Skepsis, A Journal for Philosophy and Inter-disciplinary Research, XXΙ.
29. Tα Ανεμοδαρμένα ύψη της Emily Μπροντέ, περ. Πόρφυρας, τομ. Λ, Aπριλ.-Ιούν. 2009.
30. Πορτραίτο δημιουργού, περ. Κάπα, τεύχος 19, Δεκ. 2009.
 31. Η αρχαιολογία της γνώσης ως κλάδος των ανθρωπιστικών σπουδών, περ. Θέα (Θέματα Επιστημών του Ανθρώπου) τεύχος 7, Σεπτ. 2009
32. Έθνος και εθνική συνείδηση στον έντεχνο δοκιμιακό και αφοριστικό λόγο του Κ. Τσάτσου, σς.1-14, υπο δημ. Στον Τόμο των Πρακτικών του Συνεδρίου για τον Κ. Τσάτσο, Αθήνα, υπό έκδοση, Άνοιξη 2011.
33. Προοπτικές των συστημάτων παραστατικής και πραξιακής σκέψης απo το quattrocento στο ηλεκτρονικό novecento, περιοδικό Φιλοσοφείν, τεύχος 1, Ιαν.2010.
34. Παρέμβαση: Μοντεσκιέ, ενας νεωτεριστής φιλόσοφος των νεωτερων χρόνων, Περιοδικό Φιλοσοφείν, τευχος 1, Ιαν. 2010
35. Το Κύβευμα της σοφίας, Έπαινος στον Κ. Αξελό, υπό δημοσίευση στο περιοδ. Νέα Εστία, τομ. Τευχ. Απρίλιος 2010.
36. Γιώργος Μουρέλος: Ενας φιλόσοφος της ανοιχτής σκέψης, περιοδ. Φιλοσοφείν, τεύχος 2, Ιουνιος 2010.
37. Το πρωταρχικό στάδιο γένεσης του ψυχο-κοινωνικο-πολιτικού κατά την P.Aulagner και η δημιουργία κοσμο- εικόνων, υπό δημοσίευση στο περιοδικό ΑΛΗΘΕΙΑ
38. On K.Wang' s Ethos of Chinese Culture, υπό δημοσίευση στο Journal of Chinese Philosophy, 38, 1 March 2011
39. Εξορία, πατρίδα της σκέψης, κείμενο που εκφωνήθηκε στη Στοά Βιβλίου (Μαρτιος 2010), υπό δημοσίευση στο περιοδικό ΑΛΗΘΕΙΑ, Μάιος 2011.
40. Εμείς και οι Αρχαίοι, σήμερα, περιοδικό Φιλοσοφείν, τεύχος Ιουνίου 2011.

41.  Τα φιλοσοφικα δοκίμια του Γιώργου Σαρανταρη, ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ τευχος 1873, Ιουν.2017

σα.376-406.

42. Για το τραγικό και τη σχέση της αρχαιοελληνικής και ιουδαιοχριστιανικής παράδοσης στα δοκίμια Ελλήνων διανοητών από τον Σπ.Ζαμπέλιο έως τον Χρ.Μαλεβίτσης, περιοδ. ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ, τευχ.1881, ουν.2019

43. ΤΟ διαλεκτικό τεχνάζειν ως ελεγκτική μέθοδος της ρητορικής και της σοφιστικής στα Τοπικά του Αριστοτέλη, περιοδ. ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ , εντρου Ερευνης της Ακαδημιας Αθηνων, 48II, Aθηνα 2018

Άρθρα σε εφημερίδες


Ο ανθρωποφάγος φόβος, εφημ. ΤΑ ΝΕΑ, Μάιος 1990.
Σημεία των καιρών, εφημ. ΤΑ ΝΕΑ, 28 Μαίου 1990
Κενά περιεχομένου, εφημ. ΤΑ ΝΕΑ, 28.Ιουν. 1990.
Σχήματα ζωής, εφημ. ΤΑ ΝΕΑ, 23 Οκτ. 1990.
Νεωτερικότητα και παρόν, εφημ. ΤΑ ΝΕΑ, 5 Σεπτ. 1990.
Για την ελληνική πεζογραφία, εφημ. ΤΑ ΝΕΑ, Σεπτ. 1990.
Ταξίδι του Γκιούλιβερ στην Ελλάδα, εφημ. ΤΑ ΝΕΑ, 12 Οκτ. 1990
Έλληνες ταξιδιώτες στην Ελλάδα, εφημ. ΤΑ ΝΕΑ, Οκτ. 1990.
Ο μαρξισμός ως ιδεολογία, του Κ. Παπαϊωάννου, στο περ. ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ, τομ. 7 , 1990
Σειρήνες που απωθούν, εφημ. ΤΑ ΝΕΑ, 29 Ιουλ. 1992.
Mύθος και δικαιοσύνη, εφημ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Δεκ. 1995.
Η αισθητική ως αντίδοτο του σύγχρονου μηδενισμού, εφημ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Δεκ. 1995
Η διαφωνία βάση της κριτικής σκέψης, εφημ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 10 Δεκ.1995.
Richard Rorty, Αλληλεγγύη, η φιλελεύθερη ουτοπία, Ιαν.1996.
Η κατάπτωση της μαζικής δημοκρατίας, εφημ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 7 Ιαν. 1996.
Η Άννα Άρεντ και το τέλος της πολιτικής, εφημ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 3 Δεκ. 1995
Κοινωνία στα μέτρα της ανθρώπινης φύσης, εφημ. ΚΑΘΗΜΗΕΡΙΝΗ, 21 Ιαν. 1995.
Δημοκρατικός σοσιαλισμός και ενσυνείδητα άτομα, εφημ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 4 Φεβ. 1996
Ernesto Laclao Ηγεμονισμός και ελευθερία, η διπλή όψη των ανταγωνισμών, εφημ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Φεβρ, 1996.
Είναι, ποιείν, λέγειν, ΤΟ ΒΗΜΑ της Κυριακής, Απριλ. 1998.
Πλέοντας με την πρύμνη, το ΒΗΜΑ της Κυριακής, 10 Μαίου 1998.
Στοχαστικός βίος, εφημ. το ΒΗΜΑ της Κυριακής, 25 Οκτ.1998.
Η επιστροφή στη σκέψη των αρχαίων, εφημ. το ΒΗΜΑ της Κυριακής, 10 Ιαν.1999.
Η εμπορευματοποίηση της λογοτεχνίας, το ΒΗΜΑ της Κυριακής, 14 Μαρτίου 1999.
O Νίτσε απαντά στην ευτέλεια εφημ. τα ΝΕΑ του Σαββάτου, Σεπτ. 1999.
Η χρεωκοπία του Homo Estheticus, εφημ. ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, 24 Δεκ. 1999.
Από τη γεωμετρική στην ηλεκτρονική προοπτική, εφημ. τα ΝΕΑ του Σαββάτου, Απρ.2000.
Για την Ελληνική μας ταυτότητα, εφημ. τα ΝΕΑ του Σαββάτου, 2 Σεπτ. 2000
Αντιποίηση δημοσίου λόγου, εφημ. τα ΝΕΑ του Σαββάτου, 28 Απρ. 2001.
Ο Κύριος/η Κυρία με τις καμέλιες, εφημ. τα ΝΕΑ του Σαββάτου, Απρ. 2001
Η φιλοσοφία ως γιατρικό της πολιτικής, εφημ. τα ΝΕΑ του Σαββάτου, 15 Δεκ. 2001.
Διαφορετικές λογικές για να σκεφτόμαστε αλλιώς, εφημ. τα ΝΕΑ του Σαββάτου, Οκτ. 2001.
Μεταγλωττίσεις στο πνεύμα της αντιπαροχής, εφημ. ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, 24 Φεβ. 2006
Εργασία και παιδεία στον νέο κόσμο της αγοράς, εφημ. ΑΥΓΗ 2007.
Η απαρασάλευτη τάξη του λόγου και η Κριτική των Ιδεολογιών, εφημ. ΑΥΓΗ, 22 Ιουν. 2008.
Έλληνες ταξιδιώτες στην Ελλάδα, εφημ. τα ΝΕΑ, Οκτ. 1990
Αυθεντική και δήθεν Λογοτεχνία, Βιβλιοθήκη ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑΣ 4/12/2010
Ρέκβιεμ για ένα κόσμο πού χάθηκε, Βιβλιοθήκη ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑΣ 11/12/2010
Δημιουργία μνήμης, Βιβλιοθήκη της ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑΣ, 23/12/2010

 


Διεύθυνση: 

Αλεξ. Σβώλου 54,
546 21 Θεσσαλονίκη


Τόπος γέννησης:  Θεσσαλονίκη
Τίτλος αποσπάσματος:  ΚΕΙΜΕΝΑ
Κείμενο αποσπάσματος: 

Άνοστον ήμαρ: Οδοιπορικό της σκέψης του Ν. Κάλας

Φωτίζοντας όχι μόνο τη φάση της πτώσης της ευρωπαϊκής κουλτούρας αλλά κι όλες τις άλλες που έχουν προηγηθεί, ο Κάλας είναι σε θέση να επισημάνει πτυχές που παρέμεναν και παραμένουν σ΄ έναν μεγάλο βαθμό αδιερεύνητες κι ανενεργές.
Η στροφή του από την ποίηση στη ζωγραφική, ασφαλώς δεν είναι τυχαία. Υποδηλώνει μία καμπή και έναν σταθμό στη διανοητική του πορεία. Αν ο ποιητικός λόγος κατορθώνει να ταυτιστεί με την ουσία του κόσμου, όπως παρατηρεί ο ΄Ιταλο Καλβίνο, στο έξοχο μάθημά του για την ακρίβεια, ο κριτικός λόγος που τον παρακολουθεί για να μας τον αποκαλύψει αλλά και να τον στηρίξει σ΄ αυτή την ακροβασία, έχει το δικαίωμα να αναδυθεί από το βάθος όπου κρύβεται το αόρατο που έχει λεχθεί, στην εικαστική επιφάνεια, εκεί όπου το ορατό στήνει γέφυρα με το ανείπωτο, αφήνοντάς μας τα ίχνη που χρειαζόμαστε στο κυνηγητό μας πίσω απ΄ ό,τι κρύβει ή μας κάνει να πιστέψουμε πως είναι δυνατό να υπάρξει. Ο Κάλας, λοιπόν, στρέφει από κάποια στιγμή κι έπειτα, την κριτική του στη ζωγραφική για να συλλάβει όλα όσα αντικειμενοποιεί ο ζωγράφος πριν ή πέρα από τη λεκτική έκφραση.
Με τη στροφή του από τις λέξεις στις εικόνες, ο κριτικός λόγος αντί να καταντήσει σχολιασμός της ουσίας, παραμένει εργαλείο εξόρυξης της ουσίας. Αυτό που έκανε ο Λεονάρντο ντα Βίντσι επιχειρώντας να περιγράψει με λέξεις μυθολογικά και μυστηριώδη πλάσματα και πράγματα ή τα ίδια τα σχέδιά του, αυτό σε μικρογραφία αποπειράται και η κριτική του Κάλας, με τη στροφή που κάνει από τους θεωρητικούς και ποιητικούς στους εικαστικούς κόσμους. Ο ντα Βίντσι έκθαμβος αναρωτιόταν ΄Ω συγγραφέα, με ποια γράμματα θα μπορέσεις άραγε εσύ να περιγράψεις με τέτοια τελειότητα την ολοκληρωμένη εικόνα που αναπαριστά , εδώ, το σχέδιο;" Αν ο συγγραφέας αδυνατεί, γιατί εστιάζει την πένα του σε κρυμμένες, ατελείς ή διαλυμένες μορφές που συνθέτουν τον πραγματικό και φανταστικό κόσμο, ο κριτικός, σπρωγμένος από τη φιλοδοξία να παραμείνει αυθεντικός, και επομένως ανάλογα δημιουργικός με το συγγραφέα, ξεπερνά την ανάγκη να σχολιάσει το έργο του τελευταίου και ζητά να διερευνήσει εκείνο το βάθος που ξεχύνεται στις εικαστικές επιφάνειες και το βλέπουμε, το απολαμβάνουμε ή το φοβόμαστε, αλλά δεν βρήκαμε ακόμη τα λόγια για να το πούμε . Κι αν θέλουμε να έχουμε ένα μέτρο για την κοπιώδη έρευνα που θα αναλάβει ο Κάλας, από το 1940 ως το τέλος της ζωής του, πρέπει να θυμηθούμε ότι ο ζωγράφος που από τότε και για πολλά χρόνια τον βασάνισε και τον ταλάνισε ήταν ο Ιερώνυμος Μπος.
Στο πρώτο βιβλίο, λοιπόν, που γράφει με αντικείμενο τη ζωγραφική, στο κεφάλαιο που αφιερώνει με τον τίτλο ''Η σωτήρια εικόνα'', ο Κάλας διερευνά τις δυνατότητες ενεργοποίησης της ελευθερίας για το καλό και για το κακό, σ΄ εκείνο το χώρο όπου το παιχνίδι των διαστρεβλώσεων που υφίσταται, ξαναγίνεται διαδικασία διαυγάσεων. Σ΄ αυτό το χώρο είναι αδύνατο να διεισδύσουμε όσο αρκούμαστε να παρακολουθούμε πάνω σε οθόνες σημεία που υπαινίσσονται γεγονότα και όσο προσπαθούμε μέσα απ' αυτές να τα καταλάβουμε. Γιατί ένας τέτοιος χώρος είναι ο τόπος της ανάλυσης κατά την κίνησή της από το ορατό στο αόρατο και από το ρητό στο άρρητο. Καμιά οθόνη δεν μπορεί να αποτυπώσει την κίνηση αυτή, γιατί δεν είναι μετάθεση σημείων σε έναν γεωμετροποιημένο χώρο, αλλά διεργασία.


 

 

Από το μυθιστόρημα ΓΥΝΑΙΚΕΣ ή ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΥΛΗ (σσ. 261-64)


 

"Αυτό έκανα για πολλά χρόνια κι εγώ. τα πετούσα. Αλλά στα κρυφά. Ήμουν αποφασισμένος να μην το ομολογήσω ούτε στην Γκουνίλα ούτε στους άλλους. Στην πραγματικότητα, ήμουν αποφασισμένος να μην το ομολογήσω στον εαυτό μου. Είχα βρει την βολή μου. Μόνο στις γυναίκες με τις οποίες άρχισα να ανοίγομαι ερωτικά, έβγαζα όλη την δυσφορία μου. Υποκρινόμουν τον δυστυχισμένο και μπερδεμένο, κάποιον που δεν είχε περί πολλού το ανθρώπινο είδος.
"Έπρεπε να φύγει η Γκουνίλα για να πάρει τέλος το υποκριτικό παιχνιδάκι με το οποίο αποφάσισα να γλιτώνω από τα δύσκολα. Όταν άδειασε το σπίτι από την παρουσία της και των παιδιών, παραδέχθηκα πως υπήρξα μίζερος κι άθλιος. Έπρεπε να πάρω, να φορτιστώ, να ξεζουμίσω τους άλλους για να τους δώσω κάτι κι εγώ, ένα ψίχουλο, μια πληροφορία, ένα φιλί, ένα σχόλιο πριν σπεύσω να ξαναμπώ στους αδιατάρακτους κύκλους μου. Μνησικακούσα ακόμη και με τα παιδιά μου, γιατί τάχα τα σπούδασα, ξόδεψα χρήματα και φαιά ουσία για να τα κατευθύνω σωστά, κι αυτά, από μια ανελέητη αχαριστία, αρνούνταν να μου ανταποδώσουν όλους τους κόπους κι όλη την έγνοια μου με λίγο συναίσθημα. Θαρρείς κι αυτά μου ζήτησαν να τα γεννήσω. Ντράπηκα με την μικροψυχία μου και πιο πολύ με την κουτή πονηριά που έτρεφε τον εγωισμό μου. Όλα αυτά έπρεπε να τελειώνουν. Δεν είχα άλλη επιλογή, γιατί δεν ήξερα πώς να ζήσω κι ούτε μπορούσα να ξαναζήσω με τον τρόπο που έζησα. Βαρέθηκα να λέω πως δεν υπολήπτομαι το ανθρώπινο είδος. Βαρέθηκα να νιώθω την αηδία δήθεν της μυρωδιάς του. Η μπόχα της ήταν το άλλοθι για την απραγία μου. Γιατί κάνοντας κρίσεις για το ανθρώπινο είδος, δεν έκανα κρίσεις για μένα. Θαρρείς και είχε κανείς την ανάγκη να ξέρει τι πίστευα για την ανθρωπότητα εγώ, που δεν τολμούσα να αναρωτηθώ τι πίστευα για τον εαυτό μου.
"Ξαναμπήκα, λοιπόν, στο τραίνο για το ταξίδι του παιδεμού. Αυτό κάνουν όσοι δεν έχουν άλλη επιλογή. Ξαναμπαίνουν στο τραίνο από το οποίο πρόλαβαν και κατέβηκαν πριν ξεκινήσει, λογαριάζοντας την τελευταία στιγμή πως θα ήταν χαμένος χρόνος να καβαλήσουν ένα όχημα που, αντί να σε ταξιδεύει, σε καθηλώνει. Όλοι αυτοί, στην αρχή, ήταν βέβαιοι πως ήταν ένα ταχύτατο TGV που έτρεχε με τριακόσια χιλιόμετρα την ώρα. Ακόμη κι αν δεν έτρεχε με 300.000 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο, νόμιζαν ότι, καθισμένοι σε κάποιο από τα βαγόνια του, θα μπορούσαν να οργώσουν μεθοδικά τον χώρο, προλαβαίνοντας να παρατηρήσουν το κάθε τετραγωνικό μέτρο που θα προσπερνούσε. Έτσι νόμιζαν, όταν πηδούσαν μες στα βαγόνια του. Μόνο την τελευταία στιγμή μπορούσες να καταλάβεις ότι το τραίνο αυτό δεν προσπερνούσε ούτε ένα τετραγωνικό εκατοστό από αυτά που είχες διανύσει. Κι ότι σε ξαναγύριζε πίσω για να ξαναδείς, γραμμή προς γραμμή, πόντο με πόντο, την επιφάνεια της πεπατημένης οδού που είχες καλύψει στο παρελθόν. Και δεν αρκούσε να καταλάβεις. Έπρεπε και να προλάβεις και μ' ένα σάλτο να ξαναβρεθείς στην αποβάθρα, αναστενάζοντας με ανακούφιση που γλίτωσες μια βασανιστική και άσκοπη διαδρομή. Γιατί, λένε, ο χρόνος τρέχει ιλιγγιωδώς και η ζωή είναι πολύ σύντομη για να την ξανασκέφτονται αντί να την ζουν. Θα πρέπει να είσαι απελπισμένος, να μην περιμένεις τίποτα πια για να προλάβεις να κάνεις ένα δεύτερο σάλτο και να ξανανέβεις πριν ξεκινήσει. Όπως ήμουν κι όπως έκανα εγώ. Δεν περίμενα τίποτα. Αν δεν είχα προλάβει, όμως, να κατέβω την πρώτη φορά, δεν θα το καταλάβαινα.
"Τέλος πάντων, απ' αυτά τα αργά ταξίδια κατά μήκος της πεπατημένης οδού περιμένουν όσοι δεν πήραν το τραίνο, γιατί πρόλαβαν και κατέβηκαν, να δουν τι σκεφτήκαμε και τι είδαμε εμείς που προλάβαμε να ξανανεβούμε. Περιμένουν τις αποκαλύψεις μας, αφού εικάζουν ότι θα τις καταθέσουμε σε έγκριτα περιοδικά που θα τους δείξουν όσα αδυνατούν να δουν. Χαμπάρι δεν παίρνουν πως είναι θύματα της αδράνειας που μας καταλαμβάνει, όταν ατυχήσουμε ή αποτύχουμε πάνω από δέκα φορές.
"Πολλοί, οι πιο ορθολογισμένοι, κόπτονται πως δεν υπάρχει τραίνο-ψυχή. Τους ακούς και σου ανεβαίνει το αίμα στο κεφάλι. Ασφαλώς και δεν υπάρχει τέτοιο τραίνο που να σε γυρίζει τάχα στο παρελθόν. Δεν μπορεί να είναι τόσο μικρόνοες. Μια μεταφορά χρησιμοποιείς για να αποδώσεις τις μέρες και τις νύχτες που περνάς πάνω σε μια καρέκλα κοιτάζοντας τον απέναντι τοίχο του δωματίου και στάζει αίμα η ψυχή σου, πονάς που σπατάλησες τον χρόνο ανίδεος για τις συνέπειες της κάθε σου κίνησης. Αυτοί, ό,τι και να τους πεις, όπως και να τους τα εξηγήσεις, δεν ιδρώνει τα' αυτί τους. Μόνον ένας εγκέφαλος που δουλεύει μηχανικά, επιμένουν, φτιάχνει τον πολιτισμό που κληρονομούμε, τυφλά υπακούοντας στους μηχανισμούς του μόχθου, σαν να 'ναι το σύστημα γραναζιών της Ιεράς Ιστορίας, και το ανθρώπινο γένος, γένος ευλαβών, που ασχημονούν για χάρη της, που βιάζουν, πλιατσικολογούν, δολοφονούν και ληστεύουν μόνο και μόνο για να διαφυλάξουν την απαραβίαστη κανονικότητα των γεννήσεων και θανάτων που φέρνουν μαζί τους μνημεία, ύμνους, υποθήκες, τρόπους μετάδοσης του δράματος και της κωμωδίας πάνω σε μια σκηνή που αναπαλαιώνεται, εκσυγχρονίζεται και μεταφέρεται σε άλλα πεδία, παρθένα ακόμη στην τέχνη της υποκριτικής, μέχρι στιγμής ανεπίδεκτα μαθήσεως στην υπομονή, στον πόνο, στον κάματο. Ο ύμνος της χαράς είναι γι' αυτούς ένα σοφό κατασκεύασμα που έπιασε στην αγορά κι έγινε το σουξέ της δεκαετίας ή του αιώνα.


Απόσπασμα από το διήγημα "Οικογενειακή περιουσία" στο βιβλίο Μια δική σου ζωή, εκδ. Μελάνι σσ.137-138

Ο Αριστείδης τα χάνει. Ονειροπολεί για μια στιγμή την λάμψη των αόρατων κοσμημάτων μέσα στο δωμάτιο και νιώθει στην ταραχή του, οικεία•
Για πρώτη φορά έχει την διάθεση ν' ανοίξει την καρδιά του σ' αυτόν τον αλήτη, όπως τον ανεβοκατεβάζει τρις την ημέρα, συμπληρώνοντας πάντα την φράση ευχετικά, με το χαρτί που θα πάρει , να σηκωθεί να φύγει από κει, ν' ανέβει τις κλίμακες της ζωής. Με την διάθεση αυτή, του εξομολογείται πως οι δικές του αγωνίες είναι πολύ
διαφορετικές, πάντως όχι μικρότερες. Αγωνιά για το τριμμένο του παντελόνι• σ' ένα χρόνο θα ναι για πέταμα. Πως αυτό σημαίνει αέναη αντικατάσταση των παντελονιών του. Χωρίς το καφέ παντελόνι του, κυκλοφορώντας στον δρόμο ξεβράκωτος, δηλώνεται τέτοιος και αποκλείεται.
Τον βλέπει και τραντάζεται απ' τα γέλια.
- Χα χα ηλίθιε, ένα παραμύθι σου είπα και συ το πίστεψες. Σου αξίζει η τύχη σου και η φτώχειας μας.
- Ωστόσο, για πρώτη φορά του μπήκε έτσι βαθιά το μαράζι της. Θέλει να σβήσουν την λάμπα,

 

Αποσπασμα από το μυθιστόρημα Κοιλάδες του φόβου

 

«…Ο παραλίγο ραβίνος Μαντελστάμ, δραπέτης του πατρογονικού του σπιτιού ήδη από την εφηβεία, γύρευε τα ίχνη της ακμής που εκπροσωπούσαν τα ελληνικά στη δική του γλώσσα, τα ρωσικά, και τα έβρισκε στις ρίζες ή στις άκρες των επεισοδίων της νουβέλας του Το αιγυπτιακό γραμματόσημο, έτσι όπως εκτυλίσσονταν στους δρόμους της Πετρούπολης, όπου το μέλλον κονταροχτυπιόταν χωρίς αποτέλεσμα με το νεκρό πλην ανελέητο παρελθόν. Κι όσο έβρισκε τα ίχνη της τόσο σιγουρευόταν πως την ακμή που προσδοκούσε ως να ήταν ανάσταση των νεκρών, η ∆ύση την εξαφάνισε με τα έργα της. Γιατί ήταν ηλίου φαεινότερον, αντί να χτίζει το κενό, υπνωτίζοντας τον χώρο, όπως έλεγε ο Όσιπ Εμίλιεβιτς, η ∆ύση προτίμησε να ορκίζεται στο όνομά του, υψώνοντας το μηδέν σε κατεξοχήν σύμβολο της λατρείας της. Το 1 που έβαλε τάχα να το αντιπαλεύει ξεγελούσε ευχάριστα. ∆εν ήταν το παν ούτε το εόν ή το εν, αλλά μια απλή μονάδα που αρκέστηκε να αθροίζει, να αφαιρεί, να πολλαπλασιάζει ή να διαιρεί ώς το άπειρο, σαν να ’ταν η μονέδα που μάζευε, έχανε, άρπαζε, πολλαπλασίαζε, αρνούνταν να μοιράσει κ.ο.κ.

Τον Μάρτιο του 1918, τα γερμανικά ζέπελιν που υπερίπτανται πάνω από την Πετρούπολη ανοίγουν τον δρόμο για να πεισθεί η πόλη να μιμηθεί τον Νέρωνα κι όχι τον Σόλωνα, ώσπου τα πρόσωπα μες στο πλήθος χάσουν τη σημασία τους, κι αυτιά και σβέρκοι γίνουν οι μόνες οντότητες που ξεχωρίζουν. Ο νεκρός Πούσκιν ξαναζωντανεύει για να θρηνήσει τη θηριωδία που σαν κεντρομόλος δύναμη μαζεύει κι εξακοντίζει όλη τη φόρα της για να εκτρέψει την επανάσταση. Με τα αναίσχυντα σημάδια της παρακμής να τον καταδιώκουν, ο Όσιπ εγκαταλείπει το Πέτρογκραντ της παιδικής ηλικίας του, ζητώντας καταφύγιο στον Νότο. Για να μη στερέψει οριστικά η ελπίδα ότι θα πάρει τέλος η παρακμή, μπλέκει συνέχεια το πραγματικό με το όνειρο σαν να ποτίζει με αυτό τις ερημωμένες εκτάσεις για να δεχθούν τον σπόρο που, δεν μπορεί, θα φυτρώσει ξανά…»

Απόσπασμα από τη μελέτη Σκέψη και Προοπτική, από το quattrocento στο ηλεκτρονικό novecento , εκδ. Αλεξάνδρεια, 2002 σς.369-370 :
« ...Οι θιασώτες του αντικειμενισμού θα αντέτειναν ότι η λογοτεχνία και η τέχνη γενικά με όσα λέει κιι με όσα δείχνει, δεν έχει σχέση με την πραγματικότητα στην οποία αναφέρονται η επιστήμη και η φιλοσοφία. Με το ίδιο σκεπτικό, θα μπορούσε ο πραγματαμύντωρ αντικειμενιστής να ισχυριστεί, στη συνέχεια, ότι τέτοιες διεργασίες δημιουργίας ανοιχτών αντικειμενικοτήτων είναι καλύτερο να τις αναζητήσουμε στη πραγματικότητα της καθημερινής ζωής .Οσο κι αν η πρόθεσή του, ωστόσο, είναι να ξεφύγει από τις αυταπάτες που γεννά κάθε κεντρόφυγη δύναμη , όταν μας απομακρύνει από την πραγματικότητα, δεν παύει ο ίδιος να αυταπατάται όταν ξεχνά ότι η 'απατηλή' πραγματικότητα που φτιάχνει η τέχνη , όταν δεν αντιγράφει, και στην οποία χρωστά την ακατανίκητη γοητεία της. πηγάζει απ' αυτό που είναι πραγματικό καιόχι αυταπάτη :από την διαδικασία της αντικειμενοποίησης από την οποία προκύπτουν τα έργα της... Τέτοια εγχειρήματα δημιουργίας ανοιχτών υποκειμενικοτήτων που έχει αναλάβει η λογοτεχνία στο μακρινό ΄και κυρίως στο πρόσφατο παρελθόν της είναι καταδικασμένα, βέβαια, να είναι πρωτοφανή και πρωτογενή σε κάθε περίπτωση. Τέλεια, δηλαδή , στην πρωτοτυπία τους και εκπληκτικά στην ατέλειά τους. ..»

 


Διακρίσεις: 

Τιμήθηκε με υποτροφία της Γαλλικής κυβέρνησης για σπουδές στην Γαλλία, με υποτροφία του Ιδρύματος Fulbright για έρευνα στο Πανεπιστήμιο City University of New York, με υποτροφία του Πανεπιστημίου του Princeton των Η.Π.Α. για έρευνα στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον ( 1990 και 2001).

Το 1998 τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Δοκιμίου για το δοκίμιο της Ανοστον Ημαρ και το 2012 με το βραβείο « ΝΙΚΟΣ ΘΕΜΕΛΗΣ» για το μυθιστόρημα ‘ Τρυφερός σύντροφος.».


E-mail:  deligiorgia@gmail.com